در دنیای پرشتاب ساختوساز نوین، انتخاب مصالح و روشهای اجرایی کارآمد اهمیت بالایی دارد. «هلدینگ ساختمانی سربلند» همواره در تلاش است تا با بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته، پروژههایی با بالاترین کیفیت، سرعت و ایمنی را به انجام برساند. در همین راستا، دالهای هالوکور (Hollow Core Slabs) به عنوان یکی از عناصر پیشساخته بتنی و پرکاربرد در سازههای مدرن، نقش مهمی ایفا میکنند. این دالها که عمدتاً برای ساخت کف، سقف و پانلهای دیواری استفاده میشوند، به دلیل ویژگیهای فنی و اقتصادی برجسته، توانستهاند تحولات چشمگیری در صنعت ساختوساز ایجاد کنند.
دالهای هالوکور، قطعات بتنی پیشتنیدهای هستند که دارای مقطع عرضی ثابت با حفرههای پیوسته داخلی میباشند. این حفرهها به منظور کاهش وزن و هزینهها طراحی شدهاند و مزایای جانبی مانند امکان عبور تأسیسات برقی یا مکانیکی به صورت پنهان را نیز فراهم میکنند. این دالها در صورت تکیهگاهگذاری صحیح، بسیار مستحکم هستند، اما جابجایی و نگهداری نادرست میتواند به آنها آسیب برساند. به همین دلیل، درک و اجرای صحیح دستورالعملهای نصب برای تضمین یکپارچگی سازهای و ایمنی در طول فرآیند ساختوساز حیاتی است. این مقاله به صورت جامع، نکات اجرایی و جزئیات نصب دالهای هالوکور را برای متخصصان و مهندسین توضیح میدهد. اگر می خواهید درباره هالوکور اطلاعات بیشتری کسب کنید حتما مقاله هالوکور چیست را مطالعه نمایید.
مزایای کلیدی دالهای هالوکور
دالهای هالوکور به دلیل مزایای متعدد، انتخابی ایدهآل برای بسیاری از پروژههای بزرگ هستند. مزایای خرید هالوکور :
- کیفیت بالا و یکنواخت: تولید دالها در کارخانه و تحت شرایط کنترلشده با تجهیزات خاص، کیفیت ثابت و بالای آنها را تضمین میکند.
- سرعت نصب بالا: نصب این دالها ساده بوده و نیاز به نیروی کار کمتری دارد. تحقیقات نشان داده که زمان ساخت با دالهای پیشساخته هالوکور به طرز چشمگیری سریعتر از دالهای درجا (Cast-in-situ) است.
- سبکوزنی: وجود حفرهها در مقطع عرضی دال، وزن آن را کاهش میدهد که به کاهش بار مرده سازه و در نتیجه کاهش ابعاد ستونها و فونداسیون منجر میشود.
- مقاومت بالا در برابر آتش: این دالها با مقاومت بالا در برابر آتش تا ۱۸۰ دقیقه تولید میشوند و بسته به ضخامت و پوشش بتنی میلگردهای پیشتنیده، میتوانند تا ۴ ساعت مقاومت کنند.
- عایقبندی صوتی خوب: دالهای هالوکور خواص عایقبندی خوبی در برابر انتقال صدای هوابرد دارند.
- کاهش هزینهها: تولید انبوه با مقطع عرضی یکنواخت و نیاز کمتر به قالببندی و عملیات درجا، به کاهش هزینهها منجر میشود. همچنین، نیاز به داربست، چوب، عملآوری بتن و تستهای میدانی کاهش مییابد. در یک مطالعه مقایسهای، هزینه دال درجا ۳.۷۶ برابر بیشتر از دال پیشساخته بود.
- قابلیت دهانههای بزرگ: دالهای هالوکور را میتوان با دهانههای بزرگ تولید کرد که آنها را برای ساختمانهای مسکونی، تجاری، صنعتی، مراکز بهداشتی و آموزشی مناسب میسازد.
مراحل و نکات اجرایی نصب دالهای هالوکور
۱. آمادهسازی محل پروژه
- بازرسی اولیه سایت: اولین و ضروریترین گام، بازرسی دقیق محل پروژه است.
- تمیز کردن سطوح تکیهگاهی: قبل از قرار دادن دال، مطمئن شوید که تمام سطوح تکیهگاهی از هرگونه سنگ، زباله یا اجسام خارجی که میتوانند به دال آسیب بزنند، کاملاً پاک شدهاند.
- تراز بودن: اطمینان حاصل کنید که سطوح تکیهگاهی کاملاً تراز هستند.
- نقشهها: نقشههای کارگاهی (Shop Drawings) که محل دقیق اتصالات دال را نشان میدهند، باید روی تکیهگاه علامتگذاری شوند. این کار به تنظیم عرض صحیح اتصالات و جلوگیری از پوشش اضافی یا ناکافی ناحیه مورد نظر کمک میکند.
۲. نگهداری و انبارداری
در صورت نیاز به دپو کردن دالها در محل پروژه، رعایت نکات زیر ضروری است:
- تختههای زیرین (Ground Bunks): تختههای زیرین باید در تمام عرض دال گسترش یافته، موازی و تراز باشند تا از تاب برداشتن و شکستن دالها در اثر پیچش جلوگیری شود.
- ابعاد تختهها: تختههای زیرین باید به اندازهای پهن باشند تا در زمین فرو نروند و به اندازهای بلند باشند که دال با زمین تماس پیدا نکند.
- محل قرارگیری: تختههای زیرین باید تقریباً ۰.۶ متر (۲ فوت) از هر انتهای دال قرار گیرند.
- چیدمان دالها: هنگام روی هم چیدن چند دال، تختههای میانی میتوانند از چوبهای 2×6 استفاده شوند که به صورت افقی قرار گرفتهاند. این تختهها باید تمام عرض دال را پوشانده و هر تخته باید به صورت عمودی با تختههای زیرین همراستا باشد.
- محدودیت ارتفاع: دالها را بیش از ۸ لایه روی هم قرار ندهید و این کار را تنها در صورتی انجام دهید که زمین سفت باشد. بیش از یک دال را روی دالهایی که قبلاً نصب شدهاند، در سازه قرار ندهید.
- سطح نگهداری: دالها باید همیشه روی یک سطح صاف و پایدار نگهداری شوند.
۳. ابزارهای بالابری و عملیات بلند کردن
دالها باید با دقت و با استفاده از دستگاههای بالابری مناسب و اسلینگهای ایمنی در نزدیکی انتهای خود بلند شوند تا از آسیب دیدگی جلوگیری شود.
- موقعیت دستگاه بالابری: دستگاه بالابری باید در امتداد طول پانل قرار گرفته و دالها نزدیک به انتهای خود بلند شوند. بلند کردن دالها از نقاط خیلی دور از انتها ممکن است به شکست فوری منجر شود.
- فاصله از انتهای دال: لبه دستگاه بالابری باید حداقل ۰.۳ متر (۱ فوت) و حداکثر ۰.۲ برابر طول دال از انتهای دال فاصله داشته باشد، اما نباید از ۱.۸ متر (۶ فوت) تجاوز کند.
- زاویه طنابهای بالابری: زاویه طنابهای بالابری نباید از ۷۰ درجه کمتر باشد.
- گیرهها و اسلینگها:
- دالهای استاندارد (عرض ۱.۲ متر): استفاده از گیرههای نصب همراه با اسلینگهای ایمنی برای دالهای استاندارد با عرض ۱.۲ متر توصیه میشود. از گیرهها برای دالهایی که به عرض کمتر برش داده شدهاند، استفاده نکنید.
- قلاب کردن در حفرهها: قلاب کردن در حفرههای انتهایی با هر نوع قلاب یا میلهای ناامن است و میتواند باعث فروپاشی دال شود.
- نصب گیره: هنگام اتصال گیره به دال، مطمئن شوید که گیره تراز است و لبه بیرونزده در پایین گیره، شکاف برشی (shear key) را میگیرد. بلافاصله پس از درگیر کردن گیرهها، اسلینگهای ایمنی را نصب کنید.
- اجتناب از حفرهها (Block-outs): از محلهایی که دارای حفره هستند، برای بستن گیره خودداری کنید، زیرا گیرهها فشار زیادی به کنارههای دال وارد میکنند و ممکن است باعث له شدن دال شوند.
- دالهای با عرض باریک (کمتر از ۱.۲ متر): برای دالهای با عرض کمتر از ۱.۲ متر، از اسلینگهای نایلونی استفاده کنید. برای جلوگیری از بریدن اسلینگ، باید یک نرمکننده (softener) در امتداد لبه اره شده دال قرار داده شود.
- دالهای آسیبدیده: دال آسیبدیده را بلند نکنید. در صورت مشاهده آسیب، با سرپرست کارگاه تماس بگیرید.
- ایمنی پرسنل: در هیچ زمانی نباید پرسنل در زیر دال معلق باشند. از تجهیزات حفاظت از سقوط استفاده کنید.
۴. نوار تکیهگاهی (Bearing Strip)
- قبل از نصب دال، نوارهای تکیهگاهی نئوپرن (Neoprene Bearing Strip) با ابعاد مشخص روی عضو تکیهگاهی قرار داده شوند.
- این نوارها باید از وجه داخلی عضو تکیهگاهی قرار داده شوند و توصیه میشود قبل از نصب دال، محکم شوند. همچنین، شیمهای نصب یا نوار تکیهگاهی را در محل دقیق دالها قرار دهید.
۵. نصب دال (Slab Erection)
- اتصال و بالا بردن: دستگاه بالابری را متصل کرده و دال را بالا ببرید.
- حفظ ایمنی: اسلینگ ایمنی را تا زمانی که دال نزدیک به موقعیت نهایی خود قرار نگرفته است، جدا نکنید.
- موقعیتگیری: دال هالوکور را محکم به دال مجاور که قبلاً نصب شده است، بکشید تا فاصله بین دالها به حداقل برسد.
- هدایت دال: دال را با میله نصب (installation bar) به محل خود هدایت کنید. در زمستان مراقب لغزندگی باشید.
- جدا کردن گیرهها: پس از شل شدن طنابهای جرثقیل، گیرههای بالابری را از شیار گروت (grout key) خارج کنید.
- تنظیم اختلاف خیز: اختلافات در خیز دال (camber) را طبق نقشهها با استفاده از تکیهگاهها، پیچهای تنظیم یا شیمهای نصب، تراز کنید.
- ایجاد سکوی ایمن: پس از نصب، دالهای هالوکور یک سکوی ایمن برای کارگران و ابزارهای معمولی ساختوساز ایجاد میکنند.
۶. پس از نصب
- محدودیت بارگذاری: از انبار کردن مواد ساختوساز سنگین روی دالها خودداری کنید. این مواد نباید در هیچ زمانی از ۴۵۰ کیلوگرم روی یک دال یا ۶۸۰ کیلوگرم روی دو دال مجاور تجاوز کنند. برای بارهای یکنواخت مجاز روی دالهای خالی، به نمودارهای Span-Load در وبسایت سازنده مراجعه کنید.
۷. گروتریزی و تکمیل اتصالات
۷.۱. اتصالات طولی (Longitudinal Joints)
گروتریزی مناسب برای توزیع کامل بار بین دالهای مجاور ضروری است.
- نوع مخلوط: در این اتصال فقط از گروت استفاده کنید؛ از مخلوط بتن استفاده نکنید.
- نسبت مخلوط: اگر مهندس طراح مخلوط گروت را مشخص نکرده، از نسبت حداقل یک قسمت سیمان به سه قسمت ماسه بر اساس وزن، با حداکثر محتوای آب پنج گالن در هر کیسه سیمان استفاده کنید.
- مقاومت گروت: مقاومت گروت ۲۰.۷ مگاپاسکال معمولاً کافی است، مگر اینکه در نقشهها طور دیگری مشخص شده باشد.
- تمیزکاری و عملآوری: گروت اضافی را بردارید و سطح زیرین دال را تمیز کنید. عملآوری و محافظت را طبق شرایط انجام دهید.
۷.۲. بتنریزی در انتهای دال (End Closure Concrete)
در اکثر موارد، لازم است بتن در انتهای دالها ریخته شود تا آنها با تکیهگاهها یکپارچه شوند.
- بتنریزی با یا بدون تاپینگ: اگر دالها دارای رویه سازهای (structural topping) هستند، این بتنریزیها ممکن است همراه با بتنریزی رویه انجام شوند. در غیر این صورت، یک بتنریزی جداگانه برای انتهای آنها لازم است.
- استفاده از سد (Dam): برای هر حفره یک سد (dam) استفاده کنید تا از هدر رفتن بتن به داخل دال جلوگیری شود. هنگام استفاده از ویبراتور، مراقب باشید که سد جابجا نشود.
- شیارهای بتنریزی (Pour Slots): اگر طراحی ایجاب میکند که بتن بسته شدن بیش از ۴۵ سانتیمتر به داخل حفرههای دال گسترش یابد، شیارهایی در سطح بالایی برای تسهیل بتنریزی و ویبراسیون ایجاد کنید.
- مشخصات بتن: بتن برای انتهای دالها باید بر اساس مشخصات مهندس طراح برای بتن ریخته شده در محل باشد.
- برش گلویی بالابری (Lifting Neck): گلویی بالابری را تنها پس از سفت شدن گروت اتصال برش دهید.
مقایسه زمان و هزینه نصب: هالوکور در مقابل دال درجا
یکی از دلایل اصلی ترجیح دالهای هالوکور، بهرهوری بالای آن در زمان و هزینه است. یک مطالعه موردی که مقایسه هزینه و زمان نصب بین دال هالوکور پیشساخته و دال دوطرفه درجا را بررسی کرده است، نتایج قابل توجهی را نشان میدهد.
جدول ۱: مقایسه زمان و هزینه نصب دالهای هالوکور و دالهای درجا
| معیار مقایسه | دال هالوکور پیشساخته | دال دوطرفه درجا |
| روزهای کاری | ۹ روز کاری | ۳۱ روز کاری |
| روزهای تقویمی | ۱۳ روز | ۴۳ روز |
| هزینه تقریبی | ۲۶,۳۳۸ دلار | ۹۸,۹۸۷ دلار |
| نتیجهگیری | ۳.۳۱ برابر سریعتر | ۳.۷۶ برابر ارزانتر |
همانطور که در جدول مشاهده میشود، زمان اجرای دال پیشساخته به طرز چشمگیری سریعتر از دال درجا است. این تفاوت عمدتاً به دلیل کاهش فعالیتهای مورد نیاز برای دال پیشساخته مانند قالببندی، عملآوری، کار با فولاد و بتنریزی است. از نظر هزینه نیز، دال درجا تقریباً ۹۸,۹۸۷ دلار هزینه داشت که بخش عمده آن مربوط به کارگران ماهر بود، در حالی که دال پیشساخته حدود ۲۶,۳۳۸ دلار هزینه داشت. این نتایج نشاندهنده برتری قاطع دالهای هالوکور در هر دو معیار زمان و هزینه است.
نتیجهگیری
دالهای هالوکور به دلیل وزن کم، سرعت نصب بالا، عملکرد سازهای عالی، و کیفیت یکنواخت تولید، به گزینهای مطلوب در صنعت ساختوساز تبدیل شدهاند. با رعایت دقیق نکات اجرایی و جزئیات نصب که در این مقاله تشریح شد، میتوان از تمام مزایای این سیستم بهرهمند شد و پروژههای ساختمانی را با حداکثر کارایی، ایمنی و صرفهجویی در زمان و هزینه به سرانجام رساند.
«هلدینگ ساختمانی سربلند» متعهد به ارائه بهترین راهکارها و تضمین اجرای صحیح پروژهها با استفاده از فناوریهای نوین است. اجرای دقیق دستورالعملهای مربوط به نگهداری، بلند کردن، نصب، گروتریزی و بتنریزی در انتهای دالها برای اطمینان از یکپارچگی سازهای و ایمنی در طول ساختوساز امری اساسی است. این رویکرد نه تنها به جلوگیری از آسیبها و حوادث ناشی از سوء مدیریت کمک میکند، بلکه به موفقیت و رضایت مشتریان محترم ما نیز میانجامد.